Nijmegen-oost.nl

Inloggen of inschrijven

Waarom er geen waterstof naar Hengstdal komt als vervanger van aardgas.



Vaak wordt de vraag gesteld, “waarom wachten we niet met stoppen met aardgas, totdat het waterstof komt”.

 Daar zijn verschillende redenen voor.
 De problematiek rond het produceren van waterstofgas (of H2)
 De problematiek van het opslaan van H2
 De problematiek rond het transport van H2
 De problematiek rond het gebruik van H2

De eerste twee redenen staan wat verder van ons bed, maar de laatste twee komen dicht bij ons. Daar wil ik het dan ook over hebben.

Een van de redenen waarom het aardgas in Hengstdal moet worden afgesloten is het feit dat een fiks deel van de gasleidingen oud zijn. Ze zijn economisch al afgeschreven en ook technisch is het eind in zicht. Een deel is “van voor 1975” (volgens de kaart van de netbeheerder) en is dus naar verwachting uit het midden van de 60’er jaren, toen het aardgasnet werd aangelegd.
Een groot deel van die leidingen zijn sindsdien niet meer gecontroleerd of vervangen.
Is dat erg?
Is dat gevaarlijk?
Geen mens weet het. De straten worden bereden door zware voertuigen die trillingen veroorzaken, grond verzakt door heftige regenval en leidingen raken aangetast door vocht.
De hoofdgasleidingen worden door een soort robots gecontroleerd en het tracé wordt vanuit de lucht bewaakt. Echter naarmate de leidingen verder in de bewoonde reiken wordt de controle moeilijker en minder.
Onlangs sprak ik een ingenieur van Alliander, die verklaarde dat de netbeheerder alleen nog maar iets doet aan de leidingen, als anderen “grondroerende” activiteiten ontwikkelen. Kortom, als er wordt gegraven voor werkzaamheden aan riool, waterleiding of elektriciteitsleidingen en dit in de buurt van gasleidingen plaatsvindt, overweegt de netbeheerder de aanwezige gasleidingen te vervangen.
Vervangen, want meer dan dat is er niet aan te doen.

Hoe is de toestand van de leidingen die als sinds pakweg 1965 in de wijk liggen? Niemand weet het met zekerheid te zeggen, maar eigenlijk zou alles vervangen moeten worden en dat geldt voor veel gasleidingen in veel wijken in Nederland.
Dat gaan de netbeheerders vanzelfsprekend vanwege de enorme kosten niet meer doen.
Niet voor de korte tijd dat er nog aardgas doorheen moet stromen.

Hetzelfde geldt min of meer voor veel woningen.
Ik weet met zekerheid te zeggen, dat in mijn eigen huis de gasleidingen voor de laatste keer zijn gecontroleerd in de eerste week van juni 1983. Toen kwam de monteur van de Openbare Nutsbedrijven ons, als nieuwe bewoners, (opnieuw) aansluiten. Dat ging toen altijd gepaard met een controle van de elektrische bekabeling en de gasleidingen op lekkages. Er werd toen een lekje gevonden dat werd opgelost, waarna een her-test en definitieve aansluiting volgde.
Sindsdien is er nooit meer een monteur geweest voor zo’n test. In de jaren ’90 werden de nutsbedrijven verkocht en werd de verantwoordelijkheid van de huisinstallatie bij de huiseigenaar neergelegd.
Wist u dat?
Ik niet.
Er heeft in mijn woning dus nooit meer een tussentijdse controle plaatsgevonden.
Is dat erg?
Is dat gevaarlijk?
Ik heb geen idee, maar als ik er goed over nadenk maak ik me wel zorgen. We hebben verschillende kleine en grotere verbouwingen gehad, springtouw-springende kinderen zien opgroeien en enkele kleine en grotere waterlekkages gehad. Dus hoe de weggewerkte leidingen er bij liggen, kan ik niet inschatten. De kruik gaat zo lang te water…..

Zowel in onze straten als in onze huizen zijn de gasleidingen en met name de koppelingen, onzichtbaar voor het blote oog, dus we zijn afhankelijk van onze neuzen, als waarschuwing voor lekkages. Dat gaat wel eens fout, zoals op 26 januari in Den Haag. Gelukkig geen dodelijke slachtoffers, maar wel negen gewonden en een volledig flatgebouw in puin. De neuzen hadden gas geroken, maar de monteurs kwamen te laat.
Langzaamaan wordt ons gasnet en worden onze huis-gasleidingen een tikkende tijdbom.
De afgelopen tien jaar zijn er in ons land zes mensen omgekomen door dit soort explosies, maar het is aannemelijk, dat met het verstrijken der tijd en het verder aftakelen van de gasleidingen, er meer “ongelukjes” zullen plaatsvinden.

In die oude, afgeschreven, wellicht instabiele en steeds meer onbetrouwbaar wordende gasinfrastructuur willen nu waterstofprofeten hun wondermiddel gaan vervoeren. Niet nu, maar op zijn vroegst over een jaar of dertig, als er volgens hen voldoende duurzaam opgewekte elektriciteit is, om zoveel waterstofgas te maken, dat het gedistribueerd kan worden.
Waterstofgas, dat elf maal zo licht is als aardgas, is daarmee elf maal zo dun en stroomt dus elf maal zo snel door kleine openingen zoals lekjes.
Het is zo dun, dat het zelfs door oude stalen leidingen kan lekken.

Is waterstof gevaarlijker dan aardgas?
Ja.
Het is geurloos, al zal er (als het ooit zal komen), net als bij aardgas, een geurstof aan worden toegevoegd. Dan kan het wel niet meer in de brandstofcel van een voertuig gebruikt worden, maar dat is een ander probleem.
Daarbij is de ontstekingsdrempel veel lager dan bij aardgas.
H2-knuffelaars beweren overigens schaamteloos op TV dat het niet gevaarlijker is dan aardas, omdat beiden met een vlam te ontsteken zijn.
Dat klopt op zich wel, maar beide gassen ontsteken ook beiden met een handgranaat. Daar gaat het echter niet om. Het zijn namelijk de kleine dingen die het doen.
Voor aardgas gemengd met lucht (zoals bij en lekkage) is een ontstekingsenergie van minstens 0,3 milliJoule nodig, voor H2 is dat maar 0,01 mJ, dus 30 x minder.
Wat betekent dat?
In een woning met gelekt aardgas is een vonk, bijvoorbeeld van een oude lichtschakelaar, voldoende om het gas te ontsteken.
Bij eenzelfde situatie met H2 is het voldoende om een trui uit te trekken. Het knisperen van de statische elektriciteit van de trui langs uw haren (ongeveer 0,02 mJ)  is dan het laatste dat u hoort.

Los van het feit dat daarvoor sowieso de CV-ketel vervangen zou moeten worden, wil ik in mijn huis dus sowieso geen H2. Ik ben er overigens niet zo bang voor dat het überhaupt komt. Als er over dertig, veertig jaar, tegen alle waarschijnlijkheid in, ooit waterstofgas beschikbaar komt voor verwarming, zijn alle huidige leidingen al volledig weggerot.
Nee, ik zal de komst van waterstofgas niet meer meemaken en vind het ook zeker niet erg.
Sterker nog, als het alsmaar duurder wordende aardgas straks verdwijnt zal ik een zucht van verlichting slaken. Als we dan nog niet de lucht in gevlogen zijn.
  

Deel dit bericht!

Reacties

Hanneke Roelofsen
17 maart 2019

vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/aflev...

Voor een ander geluid over waterstof. Nog een lange weg te gaan.

Peter Daanen
17 maart 2019

Bedankt Hanneke, ik ken die uitzending. Hij zit vol met halve waarheden en zelfs leugens. Hij wordt nergens cijfermatig onderbouwd en de hoofdrolspelers zijn allen verbonden aan bedrijven en instanties die er op achteruitgaan als het aardgas verdwijnt (Shell, Tennet, de Gasunie, Fa. Holthausen, Stedin, etc.) Zij zouden ons graag dit wondermiddel aansmeren.
De omgebouwde Tesla bijvoorbeeld is zo'n mooie fabel: de originele Tesla heeft een rendement van ca. 75% (vanaf de elektriciteitsbron), de omgebouwde versie nog maar 27%. Dit omdat je eerst gedemineraliseerd water moet maken (met energie) dan via electrolyse het omzet naar waterstof. Het rendement van beide stappen is 57%. Dan moet je het nog samenpersen, Dat is nog eens 10%, rest 47%. Dus al je de waterstof tankt heb je al 53% van de oorspronkelijke elektrische energie verbruikt. Dan moet het nog eens via de brandstofcel, naar de accu's en een goede brandstofcel heeft een rendement van iets boven de 50%. In totaal dus bijna 1/3 van de prestatie van de originele elektrische auto, alleen maar om binnen 3 minuten te kunnen tanken. Een investering overigens van ruim 50.000 euro, boven op de prijs van de Tesla. Helaas zijn de media doorgaans niet zo kritisch. Wat dat betreft zijn er in dit programma wat meer kritische geluiden te horen: ntr.nl/De-Kennis-van-Nu/19/detail/De-wat...

Ruud de Grood
17 maart 2019

Is dit een vorm van propaganda of wat is dit?
De onderbouwing wordt regelmatig voorzien van ''niemand weet het'' en ''geen idee''... en verder niks. Ondertussen zijn Shell en Gasunie (blijkbaar heel domme jongens) al serieus een transitie met waterstof aan het onderzoeken en in Rotterdam begint deze maand al een proef met 2 verschillende waterstofketels voor huishoudelijk gebruik (lees Feenstra site erop na) ... het is evenals stadsverwarming een geruisloze warmtebron... in tegenstelling tot de van dure elektriciteit afhankelijke warmtepompen. Bovendien zal de druk op dure elektriciteitsprijs per warmte-eenheid (voornamelijk vieze kolencentrales en nu nog redelijk goedkope kernenergie) snel toenemen...omdat politici plots als enige landje ter wereld gas in de ban heeft gedaan onderwijl dezelfde profeten drie grote nieuwe kolencentrales neerzetten (?). Laat ik er een vraagje tegenover stellen: Hoe men de zonne-energie uit de zomer moet gebruiken in de wintermaanden (korte dagen, maximale energiebhoefte, ruim onvoldoende energie-opbrengst)? GEEN IDEE... Hoeveel de elektriciteitsprijs de komende jaren omhoog gaat schieten? NIEMAND KAN HET U VERTELLEN, ALLES IS GEPRIVATISEERD, ZELFS DE WINDMOLENS IN DE NOORDZEE... maar ik heb bange vermoedens... en die warmtepompen zijn al zo duur... SVP even bezinnen voor men begint.. voor men boze huurders en huiseigenaren over enkele jaren tegenover zich krijgt omdat men ''geen idee'' had hoe dom het is van 1 energiebron afhankelijk te worden. Overigens blijft van het economisch rendement van windmolens en zonnecellen ook niet veel over.... daarom belast men gas en subsidieert men wind- en zonne-energie.. maar hoe lang kan dat voortduren? De afgelopen 2 jaar is de gemiddelde energieprijs per huishouden hierdoor 630 Euro gestegen !!! Ten slotte, van de energie die in wind opgesloten zit, kan maximaal 59,3% worden geconverteerd naar stroom (Wet van Betz). Een moderne windturbine realiseert 80% van dat theoretisch maximum (rond 47 procent) en vervolgens zal de warmtepomp zelf een verder rendementsverlies opleveren... Zonne-energie is nog minder rendabel ....

Peter Daanen
17 maart 2019

Nee, het is een reactie op alle valse propaganda voor waterstofgas. Propaganda die de discussie over het alternatief voor aardgas verstoort en veel mensen in afwacht-stand zet.
Het is heel simpel Ruud, waterstof bestaat niet. Je moet het dus maken en dat kan slechts uit aardgas (maar daar willen we mee stoppen, plus het veroorzaakt veel CO2 uitstoot), of uit water, door middel van elektrolyse (met een rendement van 57%).
Je hebt dus heel veel duurzame elektriciteit nodig om waterstofgas te maken en daar zit de crux. Daarbij is de energie-inhoud van een m3 waterstof ongeveer een derde van een m3 aardgas. Je moet dus veel meer kubieke meters waterstof leveren om dezelfde hoeveelheid energie aan te bieden als bij aardgas.
Ter vervanging van de gemiddelde 10 miljard m3 aardgas per jaar, alleen al voor de bebouwde omgeving, heb je dus zo'n 35 miljard m3 waterstofgas nodig. Voor het totale jaarverbruik van 40 miljard m3 heb je 140 miljard m3 nodig.
Een m3 waterstof (met een energie inhoud van 3,03 kWh) produceren vereist 4,73 kWh. Die 140 miljard m3 kost dus 662 miljard kWh aan elektriciteit, dat is vijf maal zoveel als we nu gebruiken.
Maak dat maar eens duurzaam.
Elektriciteit kan overigens prima worden opgeslagen in andere energievormen, warmte in seizoensbuffers, hydroelektrische buffers (zoals op Madeira en in de Ardennen). daar moet dan wel in geïnvesteerd worden.
Warmtepompen zijn overigens in mijn ogen geen ideale oplossing voor de huizen van voor 2000. Die kun je beter verwarmen met warmtenetten.
Nog even, mijn betoog gaat over de leugen dat straks (in 2050? 2060?) er gewoon waterstofgas door de bestaande leidingen kan worden vervoerd. dat kan dus niet.
Het grootste deel van ons gasnet is gewoon aan het einde van zijn leven (de woorden van de netbeheerder) en al zeker niet geschikt voor zo'n dun gas als H2.

Herman Meijers
20 maart 2019

Liander is hier de netwerkbeheerder. Voor dat beheer betaalt iedere afnemer. Is Liander dan niet verantwoordelijk voor (het vernieuwen c.q. aanleg van) elk toekomstig energienetwerk van welke soort dan ook? Wellicht denk ik te simpel maar ik heb voorlopig geen trek in een electriciteit vretende warmtepomp. Herman

Ruud de Grood
21 maart 2019

Gemiddeld is de energieprijs afgelopen 2 jaar per huishouden met 560 euro gestegen... dit zal zonder kernenergie een verdere vlucht nemen... tot overmaat van ramp hebben de wizkids van de alternatieve energie er drie grote nieuwe kolencentrales bijgebouwd... dus CO2 schijnt een minder grote rol te spelen en men vetrouwt blijkbaar toch niet helemaal in zonnepanelen en windmolens (en daar is ook geen reden toe).

Peter Daanen
22 maart 2019

@ Herman. Je slaat de spijker op z'n kop en we zijn dan ook in overleg met Liander met betrekking tot de transitie. Vooralsnog is er in elk geval niet voldoende capaciteit om over te stappen op warmtepompen. Er is maar net voldoende om iedereen over te laten stappen op elektrisch koken .

@ Ruud. De energieprijs is voor een groot deel kunstmatig, dankzij de belastingen. Elektriciteit uit kernenergie is momenteel duurder dan uit kolen en gas en die kolencentrales gaan de komende tien jaar allemaal weer dicht. Alleen de Magnumcentrale zal waarschijnlijk open blijven want die werkt ook op gas. Men vertrouwt, m.i. ten onrecht, juist teveel op zon en wind als elektriciteitsopwekker.
Dat kan alleen maar werken met fikse energiebuffers, dus daar moet in geïnvesteerd worden, plus in andere vormen van elektriciteitsproduktie. Wat ze vooral niet moeten doen is zelf het wiel willen uitvinden, om tot allerhande houtje-touwtje oplossingen te komen, maar over de grenzen gaan kijken.
Dat hebben wij als Duurzaam Hengstdal voor het alternatieve plan voor Hengstdal gedaan. Met name in Beieren zijn enorme en veelbelovende ontwikkelingen gaande, waar we ons door hebben laten inspireren,

Ruud de Grood
24 maart 2019

Elektriciteit uit kernenergie behoort al jaren tot een van de goedkoopste energieleveranciers van Nederland... natuurlijk geimporteerd uit buurlanden, om de illusie in stand te houden en veel klimaatwetenschappers hebben allang becijferd dat deze bron onmisbaar is om klimaatdoelstellingen realiter te behalen. Voorts zal heel Europa naast kernenergie (Duitsland trekt wel bij) meer gas gaan gebruiken, dat maakt Nederland in zijn ''alleingang'' zeer kwetsbaar. Zonder goede (milieu) reden heeft Rutte zijn plan om van Nederland een Europese gas-rotonde
te maken afgebroken... Gemaakte kosten 5 miljard plus inkomstenderving 18 miljard = totaal 26 miljard stilletjes weggegooid vanwege wat gemekker van een Amerikaanse ambassadeur omwille van wat koude oorlog retoriek, alsof handel niet juist conflicten tegengaat! Gas is ook de ideale bron om de instabiel leverende windmolens bij te staan als dat nodig is. In dat geval (incl. gewone veilige kerncentrales) kan men de drie door PvdA/CDA recentelijk gebouwde mega-kolencentrales sluiten. Je hebt het over Beieren zodner bronvermelding of enige aanwijzing... Ik hoop niet dat je batterij-opslag bedoelt voor zonne-collectoren... want die opslag zal de zomerse energie niet kunnen bewaren voor de winter (korte dagen, weinig energie, groot energiegebruik). Duurzaam Hengstdal zal hopenlijk niet de energieprijs afhankelijk maken van luchtkastelen. Ik las wel in de Gelderlander dat Nijmegen een goedkope energiebron in de vorm van aanwezige aardwarmte bezit die de particuliere inwoners van goedkope energie kan voorzien om de huizen mee te verwarmen (warmte is voor ons het veruit ons grootste energiegebruik). Het vergt een iets grotere lange termijn investering, maar geeft ook meer zekerheid inzake een betaalbare consumentenprijs, ook op de lange termijn.
Voorts vindt er vooral bij portiekwoningen veel energieverlies plaats, niet via raam of dak, maar omdat de trapruimte drie verdiepingen beslaat en zo als een tochtgat functioneert. Als men elke verdieping afsluit met een wand plus deurtje, zou het al een hele hoop schelen. Tevens vindt er veel energieverlies plaats doordat men (modeverschijnsel) keukendeuren naar de (uitbouw)keukens heeft verwijderd, schuifdeuren en muren weggebroken etc... heel dom allemaal. De recente isolatie-verbouwing aan mijn huis heeft mogelijk ietsje geholpen, maar de energiekosten zijn nul procent omlaag gegaan. Voor wamtepompen zal dan ook vloerverwarming overal moeten worden aangelegd... maar ik voorzie dat dat een heel riskante (wat gaat bovendien de E-prijs doen?) investering wordt... uiteraard zal dat dan ook weer stilletjes gepaard gaan met alsnog een (aanvullend) gas-boiler erbij....

Peter Daanen
24 maart 2019

Onze enige kerncentrale zweeft al ruim een decennium op de rand van het bankroet. Vanwege de hoge toekomstige sloopkosten (ca. een half miljard) moet men namelijk een reserve opbouwen. Dat lukt niet met de huidige stroomprijs. Bij de reactor van Dodewaard is men daar destijds ook al niet tijdig mee begonnen. Die reactor staat er dus nog altijd, goed ingepakt en wachtend op geld voor ontmanteling (als dat ooit komt). Kosten van onderhoud en bewaking 12 miljoen per jaar. Al die kosten zijn in het verleden niet meegenomen in de prijs van de "goedkope" nucleaire energie. Borsele moet dat nu wel en dan wordt de elektriciteit plotseling te duur. Die goedkope buitenlandse kernstroom, wordt snel duurder en zal de Franse en Duitse belastingbetaler nog veel geld gaan kosten. Hoewel, de Fransen kennende, zullen ze die monsters nog eeuwen in het landschap laten wegrotten, met alle risico's van dien.
Wat Beieren betreft, ons plan voor Hengstdal is gebaseerd op de 22 geothermische warmte- en elektriciteitscentrales die daar de afgelopen 20 jaar zijn aangelegd. Momenteel wordt heel München (1,5 miljoen inwoners, 480.000 woningen) omgebouwd voor geothermische verwarming op slechts 6 bronnen. Dat moet in tien jaar tijd zijn afgerond. Het kan daar concurreren met een aardgasprijs van 55 cent/kuub en is nagenoeg volledig duurzaam. Alleen de bouw veroorzaakt CO2 uitstoot.
In ons land zijn diverse streken met vergelijkbare condities als in Beieren. Namelijk met een diep gelegen waterhoudende laag met temperaturen van 90- 150 graden Celsius. Nijmegen ligt boven zo'n laag en in de loop van dit jaar wordt de ondergrond seismisch gemeten, om exact de ideale locaties te vinden.
Daarna kunnen we een exacte Maatschappelijke Kosten Analyse maken van het plan van de bewonersgroep.

Hanneke Roelofsen
24 maart 2019

Kan je aangeven hoe ze energie uit die warme waterlaag onder Nijmegen willen halen?

Peter Daanen
24 maart 2019

Ze maken een buis naar de juiste diepte, pompen het warme water omhoog, halen via een warmtewisselaar de warmte eraf en pompen het afgekoelde water een eindje verderop weer naar de warme aardlaag, waar het weer opwarmt. Zie het volgende filmpje: youtube.com/watch?v=I-i7MvqFsHo

Ruud de Grood
24 maart 2019

Beste Peter, Aldus ben ik benieuwd wat Geo-Thermiek in Beieren ons aan kennis en rekenmodellen kan verschaffen !!! Het is goed en goedkoper om naar buitenlandse ervaringen te kijken.. Beter dan het ''paspoort'' twee maal uit vinden om maar een voorbeeld van geldverslindende navelstaarderij uit het verleden te benoemen... en nogmaals, zonder kernenergie en met de enorm stijgende electricteitsbehoefte (auto's) baren de electriciteitskosten ingeval men warmtepompen nastreeft (waar ik eerder nog meer vraagtekens bij heb gezet) mij grote zorgen...
Overigens...ontmantelingskosten worden altijd meegenomen in exploitatiekosten van kernenergie.. bespaar me die via zg. werkloze actievoerders de wereld ingeslingerde hardnekkige fabels svp. Er is voldoende draagvlak voor kernenergie en Frankrijk (lage CO2 uitstoot) zou bijvoorbeeld zeer wel in staat zijn deze voor een goede prijs te bouwen... fd.nl/opinie/1289486/een-nieuwe-kerncent... . Het is onbegrijpelijk hoe Nederlandse CEO's en overheidsdienaren nu al 30 jaar dezelfde provinciale riedels hierover uitslaan... Heeft Martijn Diederik (draagvlak-drammer bij uitstek) ooit een draagvlakonderzoek naar zijn recente gebouwde drie nieuwe mega- kolencentrales gedaan?
De ernst van de problemen die op ons afkomen is daarvoor te groot evenals de urgentie (we zijn waarschijnlijk in tal van opzichten al te laat).
Overigens zijn de kosten om alle kankerverwekkende stikstof en daarnaast de Co2 verspreid door Kolencentrales op te ruimen inderdaad NIET mee berekend.... en wel vanwege de ontluisterende reden dat die kosten niet op te brengen zijn.
De vindingen tot noch toe ga ik geeneens opsommen met ''hoopvolle ontwikkelingen ed'' omdat ze volstrekt onbetaalbaar zijn geen rol mag worden toegekend in de noodzakelijke acties de komende jaren.
Ik ben geen activist die met lawaai, rellen en gefluit meent de rede te moeten overstemmen, verdien er ook niks aan, maar ik stel wel vast dat het het vrijwel kernenergie-vrije Nederland per hoofd van de bevolking sinds die infantiele demonstraties in de jaren '80 de hoogste CO2 uitstoot van Europa heeft... op 2 ministaatjes in Oost Europa na... Dat is wat enkele schreeuwerds en snel wegduikende politici van links tot rechts al die jaren dus tot stand brachten. Het stemt tot kritisch nadenken...

Ruud de Grood
25 maart 2019

Er is zojuist overigens een vernietigend rapport van het prestigieuze Wereld Economisch Forum over de resultaten van de energietransitie in Duitsland uitbracht...
Duitsland is op de transitie-index (zonder kerncentrales) gezakt naar de 17e plaats, daar Frankrijk (met behoud van relevant aandeel kernenergie) steeg naar de 8e plaats...
De energieprijs in Duitsland (zonde kernenergie) is voorts omhooggeschoten naar 34 cent per Kwh.. Ingeval Nederland die koers volgt kan men maandelijks maar liefst 60 % meer aan energie gaan betalen... Tevens wordt vermeldt:
De elektriciteitsprijzen springen van het ene naar de andere record. De steeds toenemende kosten zijn een eeuwige overlast voor de Duitse consumenten - en de industrie.

Het Duitse "kolenprobleem" kan grotendeels worden verklaard door de snelle nucleaire eliminatie. Dit was alleen mogelijk omdat de kolencentrales het zogenaamde basislastprobleem oplosten. Als wind en zon geen energie leveren, moet er onmiddellijk stroom beschikbaar zijn. En inefficiente kolencentrales nemen de taak over van veel kernreactoren in dit land.''

Voorts komen er alarmerende berichten over de schade die (land) Windmolens aan insecten toebrengen... Experts Duitsland waarchuwen:
Windmolens kunnen tot wel 5,3 miljard insecten per dag doden... !!!
Kortom laat je niet leiden door bevliegingen .... bijna alles wat in Duitsland misgaat was in ruime mate voorzien, voor hen die zich de moeite namen de waan van de dag te ontlopen. Zowel links, midden als rechts bezondigen zich daar in te ruime mate aan... wellicht zouden er meer Betha mensen in de kamer moeten zitten om dat te voorkomen.. liefst met een afkeer van politieke voorkeuren, misplaatste euforie en dagdromerij.